Trà và cuộc sống

Trà là niềm hãnh diện, tình yêu và sự nghiệp của tôi.

Trà và sức khỏe

Trà mang lại sự khỏe mạnh, linh mẫn cho cơ thể mỗi người.

Trà và tinh thần

Trà giúp cho tâm trí chúng ta cởi mở và thanh khiết.

HỆ SINH THÁI CÂY CHÈ

HỆ SINH THÁI CÂY CHÈ

(Nguyễn Dương Anh) Để quản lý tốt nương chè, ta nên hiểu về hệ sinh thái của chè. Thuật ngữ “Hệ sinh thái” chỉ có nghĩa đơn giản là sự kết hợp mọi thứ hiện hữu trong nương chè, cả những thứ có sự sống (như cây chè và cách vi sinh vật), cả những thứ không có sự sống (như nắng gió và mưa).

(Gốc trà tại vườn trà Dương Anh)
Mọi vật trong nương, đồi, bãi chè đều có tác động qua lại lẫn nhau. Do đó, thay đổi một thứ sẽ gây tác động đến những thứ khác. Và, khi có gì mới được bổ sung vào hệ sinh thái, nó sẽ gây tác động đến các cân bằng hiện có và làm hình thành những mối quan hệ mới. với cả hai lý do trên, ta thấy mọi biện pháp canh tác nông nghiệp đều có tác động rất lớn đến hệ sinh thái chè.

Thứ nhất: các biện pháp nông nghiệp liên tục thay đổi hệ sinh thái qua việc gieo hạt; cúp đốn, làm cỏ, sử dụng thuốc trừ sâu, …

Thứ hai: các biện pháp nông nghiệp bổ sung thêm các thứ mới vào hệ sinh thái (giống mới, phân hóa học, tủ gốc, …)

(Một trong những loại sâu trên cây Chè - Bọ Nẹt - Thức ăn của Chim)
Do đó, trước khi ra quyết định về áp dụng các biện pháp nông nghiệp, điều quan trọng là chúng ta phải hiểu được hệ sinh thái nương, (đồi, bãi, vườn) chè trước.

Các yếu tố và mối quan hệ trong hệ sinh thái.

Khi chúng ta nghĩ về một đồi chè, có lẽ trước hết, chúng ta thường chỉ nghĩ về các cây chè (nhất là nghĩ ngay đến cái gì thu hoạch được, như búp và lá, những phần trên mặt đất)

Nhưng để quản lý tốt một nương chè, điều quan trọng là phải hiểu rằng cây chè chỉ là một trong nhiều yếu tố khác nhau của hệ sinh thái chè. Hệ sinh thái chè bao gồm rất nhiều yếu tố như cây chè, các loài cây khác, đất đai, sâu hại và bệnh hại tồn tại trên cây chè, các loại côn trùng và sinh vật khác đang sống dựa vào các sâu bệnh đó, cũng như thời tiết và nhiều yếu tố khác:

(Một trong những loài sâu luôn tồn tại trên cây Chè - thức ăn của Chim)
Chúng ta nên xem xét hệ sinh thái trên đồi chè một cách tổng thể, vì mỗi yếu tố của hệ sinh thái đều có một chức năng. Yếu tố này tác động lên yếu tố khác để giữ vững sự cân bằng và tính ổn định. Bạn có thể coi một hệ sinh thái là một tập hợp các yếu tố “đẩy” và “kéo” nhau. Mỗi vật thể sống như cây chè hoặc một số loài sâu bướm được “đẩy lên” nếu được các yếu tố khác trong hệ sinh thái như thời tiết hoặc đủ thức ăn ủng hộ. đồng thời, mỗi vật thể sống lại bị “đẩy xuống” do các yếu tố không thuận lợi khác của hệ sinh thái như hạn hang, hoặc thiên địch ăn thịt. chihs các tập hợp “đẩy và kéo” này đã giữ cho hệ sinh thái dược cân bằng. Nếu một loài vật thể sống nào đó sắp trở nên thừa thãi, dần dần chúng sẽ bị “đây xuống” bởi thời tiết xấu, hoặc bởi những vật thể sống khác, hoặc do thiếu thức ăn.

(Rệp đen trên cây Chè - thức ăn của nhện, kiến, ...)
Hiểu được cơ chế “kéo” và “đẩy” của hệ sinh thái là một vấn đề khó. Nhưng trước hết phải nhận thức được rằng mọi yếu tố đều ảnh hưởng lẫn nhau. Nếu ta hiểu được điểu này, hãy quan sát thận trọng xem những yếu tố bị thay đổi có ảnh hưởng đến những yếu tố khác  như thế nào,


Chẳng hạn: Bọ cánh tơ thường xuất hiện nhiều hơn ở chỗ có cỏ hay ở chỗ không có cỏ? Cỏ có tác động đến mật độ thiên địch hay không? Chất liều tủ tế tác động đến chất lượng của đất, nhưng nó có tác động đến sức khỏe cây chè hay không? Còn tác động vê mưa và độ ẩm thì như thế nào? Bằng cách quan sát thận trọng và so sánh các quan sát của mình với những vườn khác, bạn sẽ có thể hiểu được và quản lý được hệ sinh thái.

(Tài liệu tham khảo: HD sinh thái - Quản lý dịch hại tổng hợp trên cây Chè - Michael R.Zeiss, Koen den Braber - Trần Hữu Nam dịch - CIDSE Tại Việt Nam - 6/001)
Page: https://www.facebook.com/phieuducungtra

Trà sạch từ tâm

HEALTH+ | Câu chuyện về cây trà sạch của một người con gái có trái tim cháy bỏng với cây trà của quê hương đã thắp nên niềm tin cho những người Việt yêu trà và có thói quen thưởng trà. Những gốc trà của cô thấm đẫm những giọt mồ hôi, sự tần tảo và một tình yêu vô bờ bến không bị áp đặt bởi bất cứ một quy định hay tiêu chuẩn nào. Đương nhiên, nó thực sự sạch.
Mộc Thanh trà giữ lại được vị ngọt nhẹ nhàng, dịu mát thanh khiết của trà
và rất tốt cho sức khỏe.

Tuổi thơ lớn lên bên những gốc trà.
Sinh ra ở cái nôi của trà, mảnh đất Đại Từ vốn nổi tiếng với đặc sản trà mạn Thái Nguyên, gia đình Dương Anh cũng không ngoại lệ. Cô kể: “Gia đình tôi trồng chè từ bao giờ tôi không biết. Chỉ biết rằng, từ khi tôi bắt đầu biết làm việc nhà, hàng ngày tôi được giao nhiệm vụ bóc hạt chè, công việc tuy không nặng nhọc nhưng nó chiếm hết khoảng thời gian được vui chơi cùng bạn bè. Cuộc sống của anh chị em chúng tôi luôn trong một không gian đẫm mùi hương của cây trà, chúng tôi lớn lên nhờ những gốc trà và sự lam lũ của bố mẹ...”


Dương Anh tự tay pha trà và tâm sự về sự ra đời của sản phẩm trà Mộc Thanh

Thế nhưng, điều mà tôi tận mắt chứng kiến là, để đạt được năng suất cao, sản phẩm đẹp mắt thì những người nông dân phải tẩm ướp cho cây trà đủ thứ hóa học như thuốc diệt cỏ,thuốc trừ sâu, thuốc kích mầm, phân bón… Đã nhiều lần, tôi tự hỏi: “Có cách nào khác để thay đổi thói quen canh tác mà chè vẫn lên tốt, cho thu hoạch đều, sản phẩm sạch và an toàn cho người sử dụng và đặc biệt là để bố mẹ đỡ vất vả không?”.

Những ngày cực nhọc với vườn trà của riêng mình.

Xuất phát từ những trăn trở ấy, Dương Anh đã quyết định trình bày nguyện vọng của mình với bố mẹ. Không dễ dàng gì để thuyết phục người lớn, nhất là những người có thâm niên với nghề trà như bố mẹ cô. Sau một thời gian kiên trì năn nỉ, phân tích và cuối cùng, bố mẹ đã đồng ý cho Dương Anh làm thử với điều kiện: “Trong vòng 5 năm, nếu không thu được kết quả, cô phải trả lại vườn trà cùng toàn bộ số tiền mà gia đình đáng lý sẽ thu được theo cách canh tác truyền thống”.

Dương Anh tiếp quản đồi chè 3.000m2 với những gốc trà cũ xơ xác, táp lá và đầy sâu bệnh trên nền đất cứng. Lại thêm thời tiết khắc nghiệt, giữa vùng nông thôn mà nhiệt độ cũng xấp xỉ 40 độ, lá cây chè cháy đen, táp vì nắng nóng và khô hạn. Không hề chặt bỏ những gốc chè cũ để trồng mới, cũng không phun thuốc trừ sâu và thuốc bảo vệ thực vật như cách làm truyền thống. Hàng ngày, cô đội nắng nhặt bỏ từng lá trà bị sâu, thu gom lại rồi đem đốt thật xa đồi trà của mình. Cặm cụi xin từng bó rơm, những cây đậu sau mùa thu hoạch, chặt những bó cây Guột, Dương xỉ, Điền thanh,… phủ lên những gốc trà để tạo thành một lớp mùn dưỡng chất tự nhiên cho trà. Sau đó cô dùng vôi bột ủ tơi và tãi đều một lớp mỏng trên đất để diệt nấm và mọi mầm sâu bệnh nằm dưới lớp đất.

Mỗi ngày trôi qua, Dương Anh lầm lũi nhổ cỏ, nhặt lá sâu, kiểm tra độ ẩm của đất, màu sắc của thân cây, mật độ sâu bệnh, nấm, rệp muội trên đồi. Cô cẩn thận ghi lại từng thay đổi dù là rất nhỏ rồi tìm ra nguyên nhân, điều chỉnh cách chăm sóc hợp lý. Trong mắt bố mẹ và những người hàng xóm có kinh nghiệm trồng trà lâu năm thì những việc làm của cô thực sự kỳ quặc và không ít lần bố cô đã phản đối quyết liệt, thậm chí ngăn cản cô làm tiếp.
Vườn trà của Dương Anh đã xanh tốt trở lại và thực sự sạch

Nhất quyết nói không với hóa chất, vườn trà cuối cùng cũng không nỡ phụ công sức của cô gái bé nhỏ. Những gốc trà bắt đầu khỏe mạnh trở lại, vươn những chồi non mập mạp, lá xanh biếc mơn mởn. Bố mẹ bắt đầu tin vào cách làm mới của Dương Anh, những người hàng xóm lân la hỏi cô bí quyết…

Bí quyết được tạo thành bởi sự cộng hưởng của chia sẻ và đam mê

Có một nhân vật được Dương Anh nói đến khá nhiều trong những câu chuyện của mình đó chính là chuyên gia trà Nguyễn Việt Bắc, người mà cô gọi bằng một từ vô cùng trân trọng là “Thày”. Cô tâm sự: Vào những lúc khó khăn, mệt mỏi và tưởng chừng như bế tắc, chính thày là người động viên, chia sẻ và giúp tôi tháo gỡ những khó khăn. Chính thày đã cho tôi những kinh nghiệm quý báu để chăm sóc cây trà từ việc nhìn màu lá cây để tự biết sức sống của cây, nên bổ sung các chất mà cây trà đang thiếu là thành phần tự nhiên ví dụ như: Cây thiếu kali thì bón bằng tro bếp, cây bị muội đen, xoăn búp thì dùng nước vôi trong phun lên lá cho hết bệnh, rắc vôi bột xuống đất để mầm bệnh bị tiêu diệt…

 Theo sự hướng dẫn của chuyên gia trà Nguyễn Việt Bắc, cô đã để cây trà phục hồi hoàn toàn tự nhiên. Với một giọng đầy biết ơn về người thày của mình, Dương Anh tâm sự: “Hiện nay, tư duy trồng trà kiểu cũ là cứ sâu bệnh là phải phun thuốc thật ra vừa hại đất lại hại cả cây trà chưa nói tới ảnh hưởng tới chất lượng của trà. Em may mắn được gặp Thày, chính thày đã chỉ cho em cách để cây trà phục hồi một cách tự nhiên và ý thức được trách nhiệm của một người muốn làm trà một cách tử tế…”.

Và cây trà không phụ lòng người

Giờ thì vườn trà của Dương Anh đã phát triển rất tốt, cây cao hơn đầu người, thân cây khỏe mạnh, lá trà dày, bóng mượt, chất lượng trà được đánh giá rất cao. Quan trọng hơn, hệ sinh thái vườn được cải thiện, đất vườn luôn ẩm và tơi xốp, thời gian chăm sóc cây trà cũng giảm 70% so với giai đoạn đầu.

                Mộc Thanh hầu như vẫn giữ được nguyên vẹn vóc dáng của lá trà tươi

Mới đây nhất, cô chính thức cho ra mắt sản phẩm trà bancha Mộc Thanh. Đây là một sản phẩm được làm từ những lá trà già mà theo cách làm cũ là sẽ loại bỏ vứt đi. Điều đặc biệt là sản phẩm vẫn giữ nguyên vẹn vóc dáng của lá trà tươi, mẫu mã và hình thức khá độc đáo và bắt mắt bởi cách chế biến cũng hoàn toàn thủ công, tỉ mẩn. Lá trà già sau khi  thu hoạch, được làm sạch sau đó đem nhúng qua vào nước sôi sau đó đem ra hong khô tự nhiên. Cách làm này sẽ giúp loại bỏ phần chát của lá già nhưng vẫn giữ lại được vị ngọt nhẹ nhàng, dịu mát thanh khiết của trà và rất tốt cho sức khỏe.

Hiện nay, số lượng trà bancha Mộc Thanh không có nhiều để bán vì khách hàng sau khi thử nghiệm thì đều có phản hồi tích cực và đặc biệt yêu thích.

Vườn trà sạch của Dương Anh đang chuẩn bị vào mùa thu hoạch, ngoài bancha Mộc Thanh, sắp tới cô sẽ cho ra đời sản phẩm Hồng trà từ những búp trà tươi ngon, chất lượng và thực sự sạch. Không chỉ dừng ở việc cho ra đời những sản phẩm cho riêng mình, Dương Anh luôn có một khao khát cháy bỏng là những vườn trà sạch như cô sẽ được nhân rộng để những ly trà thơm ngon vì sức khỏe cộng đồng sẽ không còn là nỗi hoài nghi.

Đăng bởi: Minh Phượng 30/11/2016 

MỘC THANH - SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

(Nguyễn Dương Anh) Cây trà gia đình nhà Dương Anh đã tồn tại được trên dưới 30 năm.
Với thói quen canh tác truyền thống kéo dài thì năm 2015 Dương Anh bắt đầu nhận được sự đồng ý của gia đình để bản thân chăm sóc, cải tạo theo cách khác không sử dụng hóa chất trong quá trình chăm bón và thu hái.
Nhớ những ngày đầu mới bắt tay vào cải tạo, cây xơ xác, vườn hoang tàn, cây chết, cây què quặt, gật gù đứng trơ trọi trên nền đất cứng như nền xi măng. Lại thêm thời tiết khắc nghiệt, giữa vùng nông thôn mà nhiệt độ cũng sấp xỉ 40 độ, lá cây chè cháy đen, táp vì nắng nóng và khô hạn, …
Kỳ thực, với thời tiết, với thiên nhiên Dương Anh cảm thấy bất lực, nắng nóng lại không có mưa và cũng không có nước để tưới mát cho cây, tôi không biết làm gì ngoài việc lấy các loại thực vật khác như: Cây phân xanh, cây điền thanh, rơm, dạ, … quét lá ngoài đường (tất cả những loại cây thân mềm, lá cây có thể có) rải, phủ mặt đất, phủ gốc để giảm nắng cho cây….

Thời tiết cứ nắng mà sức người có hạn, tôi lo lắng khôn cùng, nắng cứ nắng và cây cháy cứ cháy... Rồi chụp hình gửi cho Thầy (anh Nguyễn Việt Bắc) với tiêu đề: “Anh ơi! Vườn trà sau đợt nắng, cháy hết rùi!” với hi vọng sẽ có giải pháp nào cứu vãn nó!
(Ảnh: vườn trà nhà Dương Anh - Tháng 4/2015)
Khi thời tiết nổi giận có lẽ chẳng có giải pháp nào cứu vãn ngoài việc đợi. Với vườn Trà của Dương Anh cũng vậy. Tuy nhiên, sau khi gửi hình ảnh vườn Trà cho Thầy, nghe Thầy trao đổi, thì tôi cũng thấy bớt căng thẳng và yên tâm đôi phần.
          Rồi nắng cũng giảm, thời tiết cũng dễ chịu hơn, với những công việc tỉ mẩn như: nhặt lá sâu, bắt sâu, nhổ cỏ, rải rơm, rải vôi, rải tro bếp, đào hố trữ nước, trồng thêm cây tạo bóng mát (trồng ở rìa bãi)… thì cây Trà sau 3 tháng cũng bắt đầu thay đổi, cây khỏe hơn, lá xanh hơn, đều hơn, đất bắt đầu mềm hơn, đã có chút mùn trên bề mặt, … mọi thứ đang tốt dần lên.
          Tới lúc này thì mình mới bớt căng thẳng bởi thời thời tiết khắc nghiệt ấy.
(ảnh vườn trà bị cháy nắng tháng 6/2015)

Công việc cứ thế trôi, mọi điều thay đổi trên vườn dù là nhỏ nhất tôi cũng trao đổi chi tiết với Thầy, từ đó tôi cũng hiều cây hơn, nhìn nó thay đổi tôi mừng lắm, chặng đường ban đầu cũng có chút đổi sắc.
Và cuối năm 2015 thì vườn trà của tôi đã xanh tốt, cây cao hơn đầu người, thân cây to hẳn lên, xốp hơn, lá dầy hơn, bóng hơn, mỡ màng hơn và đất ẩm hơn, xốp hơn, ….
Cho tới giờ vườn trà của Dương Anh sau thời gian gần 2 năm cải tạo thì cây đã phục hồi được rất nhiều. Mọi thứ tốt lên một bậc nữa: Thân cao hơn chút nữa (hơn 2m), lá to hơn, bóng hơn, dầy hơn, răng cưa nhọn hơn dù hoàn toàn không sử dụng hóa chất.
(hình ảnh vườn trà tháng 11/2015)

Gia đình nhà Dương Anh thường xuyên sử dụng lá trà tươi cho việc đun nước uống, tắm cho trẻ nhỏ, kho cá, …

Xuất phát từ thói quen uống lá trà tươi của gia đình, tôi nghĩ: Lá trà tươi là loại thức uống quen thuộc của người dân Việt Nam nói chung và quê tôi nói riêng, nhưng mà làm thế nào để nó bớt chát và có thể ủ cả ngày mà vẫn thơm ngon.

Tôi mang băn khoăn đó hỏi Thầy và Thầy trao đổi, chỉ cho tôi từ:
-          Việc chọn lá,
-         Thời điểm hái lá,
-         Rồi quy trình làm để đưa ra sản phẩm tốt…
(lá trà được chọn để làm sản phẩm trà Mộc Thanh)

Cứ thế Tết năm 2016, tôi làm thử mẻ đầu tiên, rồi uống thử, và cứ lặp đi lặp lại đến lúc mình ưng ý thì thôi.
Với mẻ tôi ưng, tôi mang xuống Hà Nội để Thầy Bắc test thử. Và sau đó pha cho bạn bè, người thích uống trà, hay uống trà và cả những người không thích trà uống thử. Tất cả đều phản hồi tốt.
  
 Từ lúc thử làm lần đầu tiên là vào đúng dịp Tết Nguyên Đán 2016, rồi sản phẩm được dùng để trải nghiệm lúc đó Thầy tôi gọi nó là Bancha.
Từ việc uống thử xem mỗi lần tôi làm nó có hương vị như thế nào đến khi tìm ra nguyên lý để ổn định sản phẩm mất khoảng 2 tháng (tháng 2/2016 đến tháng 4/2016).

Thầy giúp tôi test và mời anh chị bên thực dưỡng trải nghiệm, phản hồi, … anh em, bạn bè uống và gần như Bancha tôi làm chiếm được cảm tình của người sử dụng.

Tháng 4/2016 khi mọi vấn đề về sản xuất, chất lượng đã được đảm bảo thì tôi bắt đầu nghĩ tới việc đặt tên rồi mặc áo cho sản phẩm.

Mộc Thanh được chọn làm tên cho Bancha tôi làm dựa trên những đặc tính vốn có của sản phẩm: Chất nước trong, sạch, mộc mạc, hương mộc nhẹ nhàng như vốn có của lá chè già được xấy khô, vị thanh, tươi, ngọt nhẹ và không chát nhưng vẫn giữ hương vị của lá trà tươi.

Sản phẩm đã có tên và áo cũng được thiết kế xong và tôi bắt đầu đưa đến tay người tiêu dùng một sản phẩm hoàn thiện như thế này: 

(sản phẩm Trà Mộc Thanh - thành phẩm)